Doğum Kontrol Yöntemleri - NetDoktorum - Sağlığınızdan Haberiniz Olsun!
Lütfen bekleyin..



Doğum Kontrol Yöntemleri

Doğum Kontrol Yöntemleri Hakkında Bilgiler...

1. Prezervatif (kondom, kılıf)
Erkek spermlerinin vajinaya dökülmesini, dolayısı ile sperm ve yumurtanın karşılaşmasını engelleyerek gebeliği önler. Bir başka özelliği de cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engelleyen tek yöntem olmasıdır. (örn: AIDS, sifiliz, bel soğukluğu vs.) Halk arasında kılıf diye de bilinir. Cinsel ilişki öncesi erkek tarafından doğru şekilde kullanıldığında koruyuculuk oranı % 95 - 98 ‘ dir. Her bir prezervatif bir defa kullanılmalıdır. Sağlığa hiçbir zararı yoktur.
2. Vajinal bariyerler (diyafram, sperm öldürücü krem, köpük, fitil)
Diyafram rahim ağzına takılarak spermlerin içeriye geçmesini engeller. Sperm öldürücüler, vajinadaki tüm spermleri işe yaramaz hale getirir.
Diyafram ve sperm öldürücüler bir arada ve doğru kullanıldığında etkinlikleri artar. İlişkiden önce kadın tarafından yerine yerleştirilir. İlişkiden sonra en az 6 saat yerinde bırakılmalıdır. Sağlığa bir zararları yoktur.
3. Rahim içi araçlar (spiraller)
Rahim içine uygulanarak yumurtanın rahim içine naklini, spermlerin yumurtanın yanına gitmesini ve döllenme olsa bile rahim içinin özelliklerini bozarak döllenmiş yumurtanın yerleşmesini engeller. Çıkarıldığında doğurganlık geri döner. Yan etkileri yok denecek kadar azdır, kontrolleri düzenli olarak yapılırsa 10 yıl süre ile % 98 oranında korur.
4. Hormonal yöntemler (doğum kontrol hapları, iğneleri)
Hemen hepsi, yumurtlamayı durdurur, rahim ağzı tıkacını kalınlaştırarak spermin rahim içine girmesini engeller, rahim içi zarı inceltir.
Haplar ağızdan alınır, 21 ile 25 gün kullanılanları vardır.
İğneler aylık ya da 3 aylık iki ayrı formdadır. Enjeksiyon iğne tipine göre her ay ya da 3 ayda bir kas içine yapılarak uygulanır. Kullanımları bırakıldığında doğurganlık geri döner.
Hormonal yöntem kullanmadan önce mutlaka bir muayeneden geçip hangi yöntemin nasıl kullanılacağı hekim ve çift tarafından kararlaştırılmalıdır. Koruyuculuk oranları doğru kullanıldıklarında % 100’e çok yakındır.
Özellikle 5 yıldan uzun süre hap kullanan kadınlarda kullanmayanlara nazaran rahim ve yumurtalık kanseri görülme sıklığı yaklaşık yarı yarıya azalmaktadır!.
5. Tüp ligasyonu (Tüplerin Bağlanması)
Kadınlarda yumurtanın geçtiği rahim kanallarının kapatılması ya da bağlanması işlemidir. Genellikle genel anestezi ile yapılan küçük bir ameliyat gerektirir. Böylece sperm ve yumurtanın karşılaşması engellenir. Geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Herhangi bir şekilde adet bozukluklarına ya da hormonal değişime, cinsel istek azalmasına neden olmaz. Kesinlikle bir daha çocuk sahibi olmak istemeyen çiftler tercih etmelidir.
6. Vasektomi (erkekte sperm kanallarının bağlanması)
Erkekte lokal anestezi ile spermin geçtiği kanalların kesilmesi veya bağlanması işlemidir. Geri dönüşü yoktur. Ancak erkeklik gücünde ya da cinsel ilişkide herhangi bir azalmaya veya değişmeye neden olmaz.

Doğum Kontrol Yöntemleri:
Tüm aileler ve bireyler kendi doğurganlık davranışları konusunda doğru bilgiye dayalı, bilinçli ve gönüllü bir seçim yapmalıdırlar.Böylece istemedikleri gebeliklerden sağlıklı ve etkin bir biçimde korunabilirler.

A-Doğal Yöntemler: Doğal aile planlaması çiftlerin doğurganlık bilinci ile gebeliği önlemeyi ya da oluşturmayı sağlayan bazı kuralları birlikte uygulaması olarak tanımlanır. Dünya Sağlık Örgütü, doğal aile planlamasını, menstrüel siklusun (adet siklusu) fertil ve infertil dönemlerinde, doğal belirti ve semptomları gözleyerek gebeliğin planlanması ya da gebeliğin önlenmesi yöntemleri olarak tanımlamıştır. Doğal Yöntemlerin Etkinliği %75’dir.
Servikal Mukus Yöntemi (Rahim Ağzı Salgısı)
Bazal Vücut Isısı Yöntemi
Servikal Palpasyon (Rahim Ağzını Parmakla Muayene) Yöntemi
Takvim Yöntemi
Geri Çekme
Vajinal Yıkama

B- Emzirme ve Gebeliğin Önlenmesi: Adet kanaması olmadıkça emzirmeyle gebelikten korunma yöntemi olarak tanımlanan bu yöntem özellikle doğumdan sonraki ilk aylarda, süt veren kadınların, belli koşullarla doğal olarak doğurgan olmadığı düşüncesine dayanır. Emzirmenin her koşulda gebelikten korumadığı bilinmelidir. Belli koşullarda ve belli süre için emzirme ile korunabilinir. En fazla 6 ayı düzenli emzirme ve adet görülmemesi koşullarında emzirme, kadının bu dönemde yeniden ovulasyona ve adet görmesini geciktirir. Etkinliği %85’dir.

C- Bariyer Yöntemler: Spermin rahim boşluğuna geçmesini engelleyerek gebelikten korurlar. Bariyer yöntemleri güvenlidir, yan etkileri yoktur, birlikte kullanımı etkinliklerini arttırır.
Kondom (prezervatif)
Diyafram
Spermisitler

D-Doğum Kontrol Hapları
Kombine Doğum Kontrol Hapları
Yalnız Progesteron İçeren Haplar (Mini Haplar)
Ertesi Gün Hapı

E-Enjekte Edilen Doğum Kontrol İlaçları: Pregesteron içeren ilaçlardır. Ovülasyonu (yumurtlama) engeller. Ayrıca, spermin rahime girmesini engelleyen kalın bir servikal mukus da oluştururlar. 3 ayda bir kullanılırlar. Geçici kontroseptif yöntemlerinin en etkililerinden biridir. Adet düzensizlikleri yapabilir. Yumurtalık kanserine karşı da koruyucudur. Ciddi bir tıbbi sorunla karşılaşılmadıkça süresiz kullanılabilir. Hamile olan, karaciğer hastalığı, damarlarında pıtılaşma, meme kanseri, nedeni bilinmeyen kanamalarda kullanılmamalıdır.

F-Deri Altı İmplantları: Beş yıl süreyle korunma sağlayan etkili, uzun süreli ve geri dönüşümlü bir doğum kontrol yöntemidir. Yapay hormon içeren yumuşak silikondan yapılmış altı ince ve esnek kapsül kadının üst kolunun iç kısmında derinin hemen altında küçük cerrahi bir girişimle yerleştirilir vücuda yavaş yavaş hormon salgılar. İçindeki progesteron hormonu ovülasyonu (yumurtlama) baskılayarak ve servikal mukusu, sperm geçişini engelleyecek biçimde kalınlaştırıp azaltarak gebeliği önler. En etkili doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Karaciğer hastalığı damarda pıhtılaşması olanlarda meme kanserinde kullanılmaz.

G-Rahim İçi Araçlar (RİA): Günümüzde RİA, dünyada en yaygın olarak kullanılan geri dönüşümlü, uzun süre etkili doğum kontrol yöntemidir. Türkiye’de en çok Bakır T390A RİA kullanılır. Şekli T harfine benzer. RİA rahim içine yerleştirilir, genellikle bakır ya da bir steroid hormon içeren, küçük plastik bir cisimdir. RİA spermin üst genital yollara ulaşmasına, yumurtanın (ovum) hareket etmesine engel olarak döllenmeyi engeller. Cinsel ilişkiyi etkilemeyen, güvenli ve çok etkili bir yöntemdir. Emziren kadınlar içinde uygundur. RİA çıkarılıncaya kadar rahimde durur. Kendiliğinden düşerse vajinadan atılır. Rahim ağzında yara ya da kansere neden olmaz. Yerinde olup olmadığı klavuz ipi yoklanarak anlaşılır. 8 yıl kadar kullanılabilir. Cinsel yolla bulaşan (AİDS gibi) hastalıklara karşı koruma sağlamaz. Kadının hamile olmadığından emin olunduğunda adet süresi boyunca herhangi bir zamanda uygulanabilir.

H-Gönüllü Cerrahi Sterilizasyon: Gönüllü cerrahi sterilizasyon (kısırlaştırma) bütün dünyada kabul gören ve giderek yaygınlaşan bir aile planlaması yöntemidir. Başka çocuk istenmeyen ve doğurganlıklarını sona erdirmek isteyen çiftler için en güvenli yöntemlerden biridir. Doğurganlığı kalıcı olarak sona erdiren 18 yaşını doldurmuş olan herkese rızası ile, evliyse eşinin de onayı alınarak işlem yapılabilir. Kadında tüp ligasyonu (tüplerin bağlanması), erkekte vazektemi (sperm kanallarının bağlanması) şeklinde yapılan işlem, eğer istenilirse mikro cerrahi yöntemler ile düzeltilip, geriye dönüş de sağlanabilir. Ancak tekrar bu düzeltme işlemleri çok pahalı, zaman alıcı ve kesin sonuç garanti edilemez. Kadında tüp ligasyonu (tüplerin bağlanması) cinsel işlevleri etkilemez. Her iki tüp bağlandığı için yumurtalıktan gelen yumurta rahime ulaşamaz ve döllenmede engellenmiş olur.

Rahim İçi Araçlar (RİA)
• T Cu 380 A (T-care, Pregna®); “T” harfine benzer. Poliüretandan yapılmıştır. Gövde ve kollarında bakır bantlar bulunmaktadır. 10 yıl süreyle gebelikten korur
• Nova T (TCu 200 Ag, 380Ag®); “T” harfine benzer, Poliüretandan yapılmıştır. Gövdesinde gümüş çekirdekle stabilize edilmiş bakır tel içerir. 5 yıl süreyle gebelikten korur.
• Multiload (ML Cu 250 ve 375®); Üzerinde dikensi çıkıntıları olan at nalı şeklinde iki kol ve dikey gövdeden oluşur; polietilenden yapılmıştır. Gövde kısmına bakır tel sarılmıştır, bakır içeriğine göre sırasıyla 3 ve 5 yıl süre ile gebelikten korur.
Bakırlı rahim içi araçlardaki bakır etkisi ile spermin hareketliliği azalır ve üst genital organlara ulaşması engellenmiş olur. Sperm fagositozu ve ovum transportunu etkileyerek fertilizasyonu, endometriyumu etkileyerek implantasyonu da engellemek suretiyle çok yönlü etki gösterir. Yöntem başarısızlığı; 1/1000 ile 6–8/1000 arasında değişmektedir.

RİA olumlu yönleri
• Güvenli ve çok etkilidir. TCu 380 Ag 10 yıl koruyucudur.
• Cinsel ilişkiden bağımsızdır.
• Emziren kadınlar için uygundur
• Çıkarıldığında doğurganlığın dönüşünde gecikme olmaz.
• Etkisi hemen başlar, uygulama sonrası istediği zaman cinsel ilişkiye girebilir.
• Her yaşta kullanılabilir, ilaç etkileşimi yoktur.

RİA olumsuz yönleri
• Uygulama ve çıkarmada ağrı olabilir.
• İlk 3–6 ay karın alt bölgesinde kramp şeklinde ağrı, adet kanamasında artma, lekelenme görülebilir.
• Nadiren uterin perforasyon, servikse doğru kayma ve atılma olabilir.
• CYBE öyküsü olanlara uygun değildir.

RİA uygulama zamanı
• Menstrüel siklusun 1. gününden itibaren ilk 12 gün içinde uygulanabilir. Ek yönteme gerek yoktur.
• Siklusun ilk 12. gününden sonra da gebelik olmadığından emin olunmalıdır.
• Doğumdan sonra ise
* Doğumdan hemen sonra ya da ilk 2 gün (48 saat) içinde. 48 saat geçmiş ise, 4. haftadan sonra uygulanmalıdır (sezaryen de dâhil).
* Progestinli RİA’lar anne emziriyorsa 6. haftadan sonra uygulanabilir
* Düşükten hemen sonra veya ilk 7 gün içinde uygulanabilir. Ek yöntem gerekmez.

RİA yan etkileri
Menstrüel kanamanın miktar ve süresinde artış olması (2 katına kadar) ile menstrüel düzenin bozulması en sık görülen yan etkilerdir. Buna ek olarak, ilk birkaç siklus boyunca adet sancıları (dismenore) artabilir.
RİA yan etkilerine yaklaşım
Normal adetten uzun süren ve/veya fazla miktarda kanama: İlk 3-6 ay süresince sık görülür. Genellikle çok fazla değildir, kanama kadına zarar vermez ve zamanla hafifler. Adet kanaması süresince; NSAID ilaçları, Tranexamik asit (hemostatik ajan) verilebilir. Aspirin kullanılmamalıdır. Kadın fazla miktarda kanamadan yakınıyorsa, jinekolojik sorun olup olmadığı ekarte edilir. Kanama devam ediyor ve aneminin klinik bulguları varsa veya kadın da kanamalardan çok rahatsız oluyorsa RİA çıkartılıp başka bir yönteme geçilir. Anemiden korunmak için demir desteği verilir veya demirden zengin besinlerle beslenmesini teşvik edilir .
Adet kanamaları arasında lekelenme, hafif kanama: İlk 3-6 ay süresince sık görülür.
Kadın bunun için tedavi talep ederse sadece kanamalı günlerde, steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar verilebilir. Kadın yakınmalarının sürekli olduğunu söylüyorsa, jinekolojik sorun olup olmadığını ekarte edilir. Jinekolojik sorun bulunamamasına rağmen, kadın kanamalardan rahatsız oluyor veya endişe ediyorsa, RİA çıkartılıp başka bir yönteme geçilir.

RİA’yı kimler kesinlikle kullanmamalıdır
• Gebelik
• Mevcut ya da son üç ay içinde aktif CYBE (pürülan servisit dahil) ya da PIH öyküsü
• Düşük ya da doğumu izleyen sepsis
• Tanı konmamış şiddetli vajinal kanama
• RIA’nın doğru uygulanmasını engelleyecek kadar bozulmuş uterin kavite
• Tedavi edilmemiş serviks, endometriyum ya da over kanseri
• Kötü huylu trofoblastik hastalık
• Pelvik tüberküloz
 

Etiketler : Aile Planlaması
  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
KADIN SAĞLIĞI Kategorisindeki Diğer Haberler
Kısa adı PMS (Premenstural Sendrom) adet öncesi sendromu. Kadınların ruh sa..
MEME KANSERİNDE ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIR! Meme Kanseri, Kanser, Meme k..
Vajinismus nedir tedavisi, vajinismus belirtileri, vajinismus nedir belirti..


bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=